Home » Een strijdvaardige vrouw

Een strijdvaardige vrouw

Ergens in 2002 tijdens een paranormale bijeenkomst te Capelle a/d IJssel vroeg een paragnost mij of ik wist wie de vrouw was welke achter mij stond. Ik zag - op de mensen achter mij in de zaal na - niemand staan en moest ontkennend antwoorden. Volgens de paragnost sprak de vrouw tegen hem over een molen of een dijk, in ieder geval iets met een molen en hij vroeg mij of dit bij mij een belletje deed rinkelen, het zei mij echter totaal niets waarop de paragnost vertelde dat deze vrouw mijn persoonlijke begeleidster was en dat ik – als het zover was – wel zou weten wie zij was.

Toentertijd wist ik totaal niets over een vrouw die iets met een molen of een dijk te maken zou hebben maar inmiddels denk ik te weten welke vrouw de paragnost zag, het kan haast niet anders dan dat de begeleidster waar de paragnost in 2002 het over had niemand anders is dan;

Jannigje Pieters Visser, een strijdvaardige vrouw.

Toen ik in de negentiger jaren van de vorige eeuw tijdens mijn onderzoek naar de familie Verduin (mijn voorouders aan moeders zijde) bij Jannigje terechtkwam bleek dat zij de moeder was van het kind genaamd Klaas, gedoopt te Ouderkerk a/d IJssel op 30 augustus 1772 en waarbij de dominee optekende “in onegt geteeld”. Dit kind zou verder door het leven gaan met de naam Voorduijn.

Op het moment van mijn vondst betekende dat voor mij dat mijn zoektocht naar verdere voorouders hier zou stoppen want van een buitenechtelijk kind de vader opsporen leek mij een onmogelijke taak.

Uiteindelijk bleek in 2010 door het vinden van een attestatie betreffende de geboorte van Klaas mijn veronderstelling niet waar te zijn. 

In de gevonden attestatie verklaarden de attestanten “Dat sij eerste deposante op den 1en augustus 1772 des nagts omtrent elf a twaalf uuren, zonder egter in den preciese tijd behaelt te willen zijn, in hare qualiteit en de verdere deposanten als buuren zijn versogt te komen ten huijse van de requirante Jannigje Pieterse Visser voorn=. Dat sij deposanten aldaar komende hebben bevonden, de voorn: Jannigje Pieterse Visser te weesen in barensnood. Dat daar op kort daarna den 2en augustus 1772 de gemelde Jannigje Pieterse Visser is verlost van een zoon.”

In deze attestatie werd tot mijn grote spijt niet de naam van de vader genoemd maar er stond wel een aantekening welke verwees naar een pro deo rechtszaak gehouden op 5 december 1772 te Capelle a/d IJssel en de akte van deze rechtszaak bracht eindelijk de naam van de vader boven water. Deze vader ontkende echter in alle toonaarden.

Jannigje voelde zich dan ook “genoodzaakt te zijn proces te moeten entameeren voor den ed. agt. geregte van Cappelle op d IJssel jeegens Klaas van der Duijn koornmolenaar woonende te Cappelle voorsz: incas van defloratie alimentatie en kraamkosten” en zij werd hierin bijgestaan door Samuel Guldemondt, de secretaris van Ouderkerk a/d IJssel, niet de eerste de beste. Daar zij onvermogend was mocht zij gratis procederen.

De op dat moment 52-jarige Klaas van der Duijn was allesbehalve onbemiddeld, zo bezat hij roerende en onroerende goederen (deels bekomen uit de nalatenschap van zijn vrouw Johanna Verschoor)  en stond hij als korenmolenaar van molen “de Hoop” goed bekend in Capelle a/d IJssel, deze korenmolen welke al vijf generaties in de familie was, stond aan de toenmalige Hooge Zeedijk te Capelle en een buitendijks gelegen huisje behoorde daar ook bij.

 

Toentertijd kon door DNA nog niet bewezen worden wie de vader was maar er waren zeer sterke aanwijzingen, Jannigje verklaarde dat “de ged:e in den jare 1771 de eijsser aangesogt hebbende omme met hem vleesschelijke conversatie te pleegen, dan ook eijndelijk, door schoone beloften den eijsser daartoe hadde weeten te induceeren ende over te halen met dat gevolg dat de eijsser door den ged:en beswangert, en op den 2e augustij 1772, verlost is van een zoon nadat zij den ged: langen bevoorens van de voorgemelde hare swangerheijdt kennisse gegeeven hadt.”

Jannigje vervolgde strijdvaardig de gerechtelijke procedure en zij verklaarde dat zij  verwacht had dat “offwel de ged:e dienvolgende verpligt waren geweest de eijsser offtewel door een wettig huwelijk te eeren en zijn kind alzoo te wettigen, offtewel des eijsser eere te beteren in gelde mitsgaders de kraamkosten te betalen en op de alimentatie van zijn kind de behoorlijke voorzieningen te doen.

De gedaagde Klaas was dus gebleken hieraan weigerachtig te zijn waarop Guldemondt eiste dat “ged:e bij vonnis van dezelven ed: agb: geregte zal worden gecondemneerdt de eijsser in facie eeclesia off coram judica (…onleesbaar) na de wetten dezen landen te trouwen, mitsgaders alsoo sijn voorn. kind te wettigen, als een egte man, met sijne vrouwe betaamt offtewel aan de eijsser voor defloratie te betalen eene somma van zeshondert guldens, voorts voor kraamkosten vijftig guldens, en tot alimentatie van zijn voorsz: kind dertig stuijvers 's weeks te reekenen zeedert den voorsz: tweeden augustij 1772, totdat hetzelve kind bereijkt zal hebben den ouderdom van agtien jaren, off tot dat het zelve in staat sijn zal om voor zigzelfs de kost te gewinnen”. 

Klaas zijn verdediger Cornelis Schadee “als procureur van den gedaagde dede zeggen dat de gedaagde nimmer had durven verwagten dat de eijsscherse haare onbeschaamdheijd tot zoo verre zoude hebben gepousseerd om haare onwaaragtige voorgevens na daar mede eenigen tijdt het publijk ten kosten van des gedaagdes goeden naam te hebben gediverteerdt, nu eijndelijk tot voor den regten te brengen en onder de temaraine aanbieding zelfs van eene eedt die ten grondslagte leggen van de calum …. (onleesbaar) acte waar meede zij heeft kunnen goedtvinden, den ged:e in deezen te attacqueeren daar ondertusschen de gedaagde nimmer vleesschelijken conversatie met den eijsscherse heeft gepleegd, gelijk hij bereijd is onder solemneelen eede te verklaaren.”

Guldemondt vond dat Klaas die eed dan maar moest afleggen “Salomon Guldemondt als procureur van de eijsser dede zeggen dat het eene waarheijd is waar van de ged:e in zijn gemoedt moet wezen overtuijgt, en de welke eijsser ter requisitie van den regten bevrijd is met eede solemneel te bevestigen, dat de ged. niet alleen voor allerheijligen van den jare 1771 te meermalen vleesschelijke conversatie met de eijsser heeft gepleegt op het secreet van Willempje Jacobus, naast zijn huijs staande, mitsgaders dat hij ged:e daar na op zes differente tijden telkens ten huijze van hem ged:e alsmede nog nader op den 17e april 1772, op de molen van hem ged:e vleeschelijke conversatie met de eijsser gepleegt heeft. 

 Dat het dienvolgende allesints onbegrijpelijk moet voorkomen hoe de ged:e van zig heeft  kunnen verkrijgen, omme bij zijn concluzie van prasentatie en andwoord te prasenteeren omme onder eede te verklaren, dat hij ged:e nimmer vleesschelijke conversatie met de eijsser gepleegt zoude hebben, terwijl van een man als is de ged:e in deesen niet verwagt kan worden dat hij van 't gewigt van zoodanigen eedt van de aller verschrikkelijkste gevolgen van het afleggen van dien zoo wanneer  dezelve tegens de waarheijdt en zijn beter weeten aanloopt, onkundig zoude zijn.”

Helaas heb ik in de archieven (nog) niet de uiteindelijke uitspraak weten te vinden dus kan ik de afloop hier niet vertellen, ik weet alleen dat Klaas en Jannigje nooit met elkaar getrouwd zijn, Jannigje trouwde in 1775 met Jan Bastiaensz Korrelesluijs en Klaas van der Duijn stierf in 1799 ongehuwd.

Ik kan op dit moment niet anders concluderen als dat de genoemde paragnost het dus uiteindelijk bij het rechte eind gehad heeft. Alle ingrediënten zijn bij Jannigje Pieters Visser namelijk aanwezig om aan de door hem geziene verschijning te voldoen, zo er is duidelijk sprake van een molen en een dijk en op het moment dat ik dit wist moest ik meteen denken aan zijn uitspraak dat “als het zover was ik wel zou weten wie zij was.”

 © Leo Terlouw

BRONNEN:

ORA Capelle aan den IJssel, GAR toegangsnummer 9, nr. 446 d.d. 05-12-1772 / 07-12-1772 / 05-04-1773 / 03-05-1773 en 17-05-1773.

ORA Capelle aan den IJssel, GAR toegangsnummer 9, nr. 452 d.d. 28-03-1773.

ORA Ouderkerk aan den IJssel (50), d.d. 28-04-1773.

Hosted by Voorouders.net   Powered by Family Tree PHP 1.2 © 2009-2011 Gerrit Veldman
Real Time Web Analytics
PageRank